W gospodarce mamy do czynienia m.in. z giełdami towarowymi. Najczęściej handluje się tam towarami rolno-spożywczymi i podstawowymi surowcami, jak ropa czy miedź. Ale najczęściej pod pojęciem giełdy rozumie się giełdy papierów wartościowych.

Najsławniejsze z nich - jak New York Stock Exchange, w skrócie NYSE, czy London Stock Exchange (LSE) – są prawdziwymi centrami finansowymi świata, a Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie ma ambicję stania się centrum finansowym Europy Środkowej i Wschodniej.

Obecne giełdy papierów wartościowych są super-nowoczesnymi placami targowymi, na których spotykają się kupujący i sprzedający te papiery, przede wszystkim akcje firm notowanych na danej giełdzie (ale obraca się też obligacjami, prawami poboru akcji, certyfikatami inwestycyjnymi, instrumentami pochodnymi). Na giełdzie w Nowym Jorku notowanych jest blisko 3 tysiące czołowych firm świata i USA, w Warszawie zaś około 350 firm, w tym już kilkadziesiąt zagranicznych Dzięki zastosowaniu nowoczesnych technologii, handel na giełdach odbywa się już tylko wirtualnie. Zlecenia kupna/sprzedaży wysyłane są i kojarzone elektronicznie niejako „od ręki” w trakcie sesji giełdowej (w Warszawie sesje odbywają się w tzw. dni robocze w godzinach od 9.00 do 16.30). Specjalny system kojarzenia aktualnych ofert kupna i sprzedaży pozwala błyskawicznie ustalić optymalną cenę transakcji, czyli kurs konkretnych akcji w danym momencie.

Giełda jest zarazem miejscem spotkania firm potrzebujących nowego kapitału z inwestorami mającymi ten kapitał i szukającymi najlepszych okazji do jego ulokowania. Firmy decydują się wejść na giełdę właśnie w poszukiwaniu taniego kapitału, a dysponujący tym kapitałem inwestorzy oceniają ryzyko związane z zakupem danych akcji. Decydują, czy w ogóle kupią dane akcje, a jeśli tak, to ile i po jakiej cenie.

W ten sposób giełda staje się miejscem racjonalnej alokacji kapitału w skali całej gospodarki – przedsięwzięcia gospodarcze rokujące dobrze są finansowane w większej skali i taniej niż przedsięwzięcia oceniane przez inwestorów gorzej.

Giełda jest też swoistą agencją informacyjną – codziennie dostarcza informacji o koniunkturze na rynku kapitałowym (a ta często zwiastuje zmiany koniunktury w całej gospodarce) i o koniunkturze w poszczególnych segmentach giełdy. Zmiany koniunktury odzwierciedlane są w zmianach rozmaitych indeksów giełdowych – np. indeks WIG 20 informuje, jak zmienia się wycena 20 największych firm notowanych na GPW, a indeks WIG-banki, jak zmienia się wycena sektora bankowego.