Zastaw bankowy

Zastaw bankowy jest jedną z form zabezpieczenia kredytu przez bank. Ustanowienie zastawu bankowego odbywa się na podstawie umowy pisemnej zawartej pomiędzy bankiem a kredytobiorcą, zwanym w tej umowie zastawcą. Zastaw powstaje z chwilą wpisania umowy zastawu do rejestru zastawów prowadzonego przez bank (dlatego tę formę zabezpieczenia niekiedy określa się również terminem bankowy zastaw rejestrowy).

Zgodnie z przepisami zastaw bankowy może być ustanowiony wyłącznie w związku z zabezpieczeniem udzielonego kredytu. Spłata kredytu lub inny sposób wygaśnięcia zobowiązania kredytobiorcy powoduje wygaśnięcie zastawu.

Bank może zdecydować się na tę formę zabezpieczenia w sytuacji, gdy w skład majątku kredytobiorcy wchodzi wiele łatwo zbywalnych rzeczy ruchomych.

Instytucja zastawu bankowego może mieć również znaczenie praktyczne dla konsumentów. Na przykład kupując używany samochód od nieznajomej osoby warto sprawdzić, czy samochód ten nie jest wpisany do rejestru zastawów. Nieuczciwy sprzedawca mógł bowiem pod zastaw samochodu wziąć pożyczkę z banku, a potem próbować sprzedać samochód.

Zdolność kredytowa

Banki są pośrednikami pomiędzy osobami i instytucjami, które dysponują wolną gotówką, a tymi, którzy jej nie mają, a poszukują finansowania swoich inwestycji lub zakupów. Bank przyznając kredyt (pożyczkę) zakłada, że kredytobiorca (pożyczkobiorca) zwróci w umówionym czasie pełną kwotę kredytu i zapłaci bankowi odsetki. Ocena zdolności kredytowej klienta pozwala bankowi zbadać możliwości potencjalnego kredytobiorcy w zakresie spłaty przyszłego kredytu (pożyczki). Dokonywana jest na podstawie dokumentów świadczących o dochodach wnioskodawcy oraz oświadczeń.

Ocena zdolności kredytowej odbywa się zazwyczaj na początku procedury ubiegania się o kredyt lub pożyczkę. Bank sprawdza, jakiej wysokości raty kredytobiorca będzie w stanie spłacać po odjęciu od miesięcznego dochodu wszystkich istniejących zobowiązań kredytowych, pożyczek w zakładach pracy, alimentów, stałych opłat i codziennych kosztów życia.  Jest to tzw. dochód dyspozycyjny. Przy tej okazji bank oprócz wysokości dochodów będzie zwracał również uwagę na stan majątkowy wnioskodawcy, wielkość rodziny (ilość osób znajdujących się na utrzymaniu wnioskodawcy).

Znając dokładnie wysokość dochodów wnioskodawców, bank może wyliczyć maksymalny poziom kredytu adekwatny do poziomu ryzyka, jaki zdaniem banku wiąże się z jego udzieleniem. Ocena zdolności kredytowej jest więc ważnym elementem procedury przyznania kredytu, dzięki której bank poznaje i ocenia sytuację finansową  kredytobiorców. Jeśli o kredyt lub pożyczkę ubiegają się wspólnie dwie osoby (np. małżonkowie) analiza obejmuje sytuację finansową wszystkich wnioskodawców.

Dla banku zazwyczaj istotna jest wielkość i stabilność dochodów, nie zaś ich źródło. Bank może podjąć decyzję o przyznaniu kredytu zarówno w przypadku osoby zatrudnionej w oparciu o umowę o pracę, jak i prowadzącą działalność gospodarczą.

Ocena zdolności kredytowej w Polsce zależy również od waluty, w której będzie zaciągane zobowiązanie kredytowe. Dla banków ważna jest tu tzw. rekomendacja S Komisji Nadzoru Bankowego, zgodnie z którą bank wyliczając zdolność kredytową osoby wnioskującej o kredyt np. we frankach szwajcarskich, podnosi kwotę kredytu o 20% dla oszacowania ewentualnego ryzyka (inaczej mówiąc wnioskodawca musi mieć dochody netto na poziomie umożliwiającym mu zaciągnięcie kredytu o 20% wyższego niż wnioskuje).

W sytuacji, gdy osoba wnioskująca o kredyt ma już kilka zaciągniętych kredytów i pożyczek, może się okazać, że nie ma zdolności kredytowej, czyli wielkość jego dochodów netto nie daje bezpieczeństwa spłaty rat kredytu. Wyjściem z takiej sytuacji może być kredyt konsolidacyjny, który zastąpi wszystkie dotychczasowe zobowiązania kredytowe jednym. Może się okazać, że dzięki temu zdolność kredytowa kredytobiorcy wzrośnie.