Odszkodowanie

Odszkodowanie jest to świadczenie, jakie należy się poszkodowanemu za wyrządzoną szkodę, do którego zobowiązany jest podmiot, który tą szkodę wyrządził lub podmiot, który za nią ponosi odpowiedzialność.

Odszkodowanie może mieć dwie formy (wybór należy do poszkodowanego) – albo będzie to przywrócenie do stanu istniejącego przed wyrządzeniem szkody, jeśli to jest możliwe (tzw. restytucja naturalna), albo będzie to zapłata określonej kwoty pieniężnej (rekompensata pieniężna). Odszkodowanie może pokrywać nie tylko rzeczywiście wyrządzoną szkodę, czyli straty, które poniósł poszkodowany, ale także utracone korzyści, które poszkodowany mógłby uzyskać, gdyby szkody mu nie wyrządzono.

Istotą odszkodowania jest wyrównanie szkody. Wysokość odszkodowania powinna zatem być adekwatna do wielkości szkody. W niektórych sytuacjach, na przykład w ubezpieczeniach komunikacyjnych, odszkodowanie może być nawet niższe od szkody, jeśli to wynika z ustawy lub umowy (w sytuacji nie wykupionego udziału własnego), albo gdy poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody.

Z odszkodowaniem mamy najczęściej do czynienia w przypadku ubezpieczeń. Zawierając umowę ubezpieczenia (art. 805 Kodeksu cywilnego) jedna ze stron (ubezpieczający) zobowiązuje się opłacać ustaloną składkę przez określony czas, a druga strona (ubezpieczyciel, towarzystwo ubezpieczeniowe) zobowiązuje się do wypłaty odszkodowania, jeśli wystąpi przewidziane w umowie zdarzenie.

Odszkodowanie może również wynikać z umów zawieranych przez strony kontraktu handlowego – na przykład odszkodowanie zastrzeżone z góry w umowie na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego (traktowane jako forma zabezpieczenia interesów jednej ze stron). Do wypłaty tego odszkodowania może dojść nawet wówczas, gdy żadna szkoda nie powstała, ale zostały spełnione warunki opisane w umowie, przewidujące jego wypłatę.

Odzyskanie odszkodowania zazwyczaj nie należy prostych czynności. Z jednej strony towarzystwa ubezpieczeniowe wnikliwie badają stan faktyczny związany z powstaniem szkody (obawiając się, że wielkość szkody została zawyżona), z drugiej osoby zawierające umowę ubezpieczenia nie dość dokładnie czytają jej przepisy w połączeniu z ogólnymi warunkami ubezpieczenia (OWU), w efekcie czego nie mają świadomości, że niektóre rodzaje szkody mogą być wyłączone z zakresu danego ubezpieczenia.

Osoba ubezpieczona ma prawo do wypłaty odszkodowania lub realizacji świadczenia zgodnie z zawartą umową ubezpieczenia, zaś termin wypłaty odszkodowania jest ściśle określony w OWU (na ogół 30 dni od daty powiadomienia towarzystwa ubezpieczeniowego o szkodzie). Wypłata odszkodowania praktycznie zawsze poprzedzona jest tzw. postępowaniem likwidacyjnym, prowadzonym przez zakład ubezpieczeń, który w tym celu może skorzystać z pomocy rzeczoznawców i likwidatorów szkód.

W sytuacjach spornych pomocy w uzyskaniu odszkodowania ubezpieczeniowego udziela m.in. Rzecznik Ubezpieczonych, działający na podstawie ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz Rzeczniku Ubezpieczonych.

Okres kredytowania

Okres kredytowania jest to ustalony w umowie kredytowej czas liczony od daty przyznania kredytu do ostatniego terminu, w jakim kredytobiorca zobowiązany jest spłacić zaciągnięty kredyt.

Okres kredytowania jest różny w zależności od rodzaju kredytu. W przypadku krótkoterminowych może wynosić zazwyczaj od kilku dni do 12 miesięcy. Najdłuższe okresy kredytowania są przy kredytach hipotecznych przeznaczonych na zakup lokalu mieszkalnego, domu lub nieruchomości. Najczęściej kredytobiorcy ustalają ten okres na 20-30 lat, chociaż w Polsce są już kredyty oferowane przez banki na 50 lat.

Długość okresu kredytowania ma duży wpływ na naszą sytuację finansową. Gdy decydujemy się na kredyt, powinniśmy oszacować, kiedy będzie możliwa jego spłata. Powinniśmy rozważyć perspektywy i warunki naszego zatrudnienia, plany inwestycyjne i plany rodzinne. Jest to szczególnie istotne w przypadku kredytów długoterminowych. Im dłuższy jest okres kredytowania tym mniejsza jest miesięczna rata spłaty kredytu, a tym samym niższe jest miesięczne obciążenie rodzinnego budżetu. Z drugiej strony im dłużej będziemy spłacać kredyt, tym wyższe będą koszty odsetek od kredytu, co oznacza, że więcej będziemy musieli zapłacić bankowi.