Opcja

Obok kontraktów terminowych drugim z najpopularniejszych instrumentów pochodnych są opcje. Umowa opcji daje nabywcy opcji prawo (ale nie obowiązek) do zawarcia transakcji określonym instrumentem bazowym (na przykład do kupna lub sprzedaży akcji, walut, towarów) w przyszłym terminie po z góry określonej cenie, zaś sprzedawca (wystawca) opcji jest zobowiązany do zawarcia tej transakcji, jeżeli posiadacz opcji wykona swoje prawo, czyli zażąda zawarcia transakcji zgodnie z umową.

Za uzyskanie swojego uprawnienia nabywca opcji płaci wystawcy (bez względu na to, czy nabywca skorzysta ze swojego prawa czy nie) określoną cenę, zwaną premią. Nabywca opcji ma prawo w każdej chwili odstąpić od transakcji, ponosząc jedynie koszt premii zapłaconej sprzedającemu po zawarciu umowy.

Do realizacji opcji dochodzi najczęściej wówczas, gdy określona przez nią cena jest lepsza niż cena dostępna na rynku w danym czasie. Zyskiem nabywcy jest wówczas różnica między ceną rynkową a ceną realizacji opcji.

W zależności od prawa przysługującego nabywcy opcji wyróżniamy: opcje kupna (prawo zakupu instrumentu finansowego po określonej cenie i w ustalonym terminie) oraz opcje sprzedaży (prawo do sprzedaży instrumentu bazowego po określonej cenie, w ustalonym terminie).

Ze względu na miejsce zawierania transakcji można wyróżnić:
- opcje na rynku regulowanym – na akcje, na towary, na obligacje, stopę procentową, na indeksy giełdowe, na kontrakty terminowe (futures).
- opcje na rynku nieregulowanym (OTC) – jest ich znacznie więcej, gdyż przedmiot kontraktu kształtują swobodnie strony umowy, m.in. na stopę procentową, na waluty, na swapy.

Ze względu na sposób realizacji kontraktu można wyróżnić: opcję europejską (może być wykonana tylko w momencie wygaśnięcia), amerykańską (może być wykonana tylko przed terminem wygaśnięcia), egzotyczną (może być wykonana tylko w ściśle określonych sytuacjach i przy zachowaniu warunków wynikających z kontraktu).

Na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych opcje znajdują się w obrocie od 22 września 2003 r., stanowiąc uzupełnienie oferty produktowej dotyczącej instrumentów pochodnych. Obecnie w obrocie giełdowym znajdują się opcje na indeks WIG20 i opcje na akcje pojedynczych spółek. Handel opcjami odbywa się w systemie notowań ciągłych w dni powszednie w godz. 9.00 - 16.30.

Oszczędności

Przez oszczędności w ujęciu makroekonomicznym możemy rozumieć cały dochód w gospodarce, który nie został w danym okresie (zazwyczaj jednego roku) przeznaczony na zaspokojenie potrzeb konsumpcyjnych społeczeństwa. Z kolei w skali mikroekonomicznej przez oszczędności możemy rozumieć tę część naszych dochodów, która pozostanie po dokonaniu zakupów i uregulowaniu wszystkich rachunków. Inaczej mówiąc przez oszczędności będziemy rozumieć różnicę pomiędzy naszymi dochodami i bieżącymi wydatkami. Im większą część dochodów będziemy skłonni odłożyć, tym na większe wydatki będziemy mogli pozwolić sobie w przyszłości.

Oszczędności w gospodarce są niezbędne po to, aby można było inwestować. Im większa skłonność do oszczędzania, tym większe środki mogą trafić do gospodarki w formie inwestycji – zazwyczaj za pośrednictwem instytucji finansowych i rynku kapitałowego – i posłużyć finansowaniu wzrostu gospodarczego.

Oszczędzanie powinno być jednym z najważniejszych i naturalnych zachowań społecznych. O naszej zamożności nie decyduje bowiem wyłącznie wysokość uzyskiwanych przez nas dochodów, ale także umiejętność oszczędzania, zwłaszcza w codziennych sytuacjach życiowych. Oszczędzać trzeba z głową, nie wystarczy bowiem samo gromadzenie środków finansowych w domu (wówczas tracimy na inflacji). Należy je inwestować, gdyż wtedy odłożone środki pracują na siebie i dzięki temu nasze oszczędności są pomnażane. Możliwości mamy wiele – możemy je przeznaczyć np. na zakup mieszkania, które potem będziemy wynajmować, albo np. ulokować swoje oszczędności w banku lub funduszu inwestycyjnym. W tym drugim przypadku jest to inwestycja pośrednia, gdyż bank najprawdopodobniej pożyczy te pieniądze jakiemuś przedsiębiorstwu, które przeznaczy je na określone inwestycje, z kolei fundusz kupi za nie np. akcje, dzięki czemu do spółki trafi kapitał, który zostanie przeznaczony na jej rozwój, itp.

Wielu ekonomistów uważa, że im wyższa jest skłonność społeczeństwa do oszczędzania, tym lepsze perspektywy jego rozwoju. Dane statystyczne z różnych krajów potwierdzają tę prawidłowość – kraje bardziej oszczędne z reguły szybciej się rozwijają. Pamiętajmy jednak, że to „wielkie” oszczędzanie zaczyna się już w naszych domach, w prostych codziennych czynnościach.