Rynek kapitałowy

Rynkiem kapitałowym jest segment rynku finansowego, na którym dokonywane są emisje średnio- i długoterminowych (czyli o terminie zwrotu dłuższym niż jeden rok) instrumentów finansowych (np. akcji i obligacji) przeznaczonych na finansowanie inwestycji. Celem rynku kapitałowego jest umożliwienie pozyskiwania środków finansowych na zapewniającą dochody działalność inwestycyjną.

Przepływ środków finansowych na rynku kapitałowym następuje od osób posiadających nadmiar oszczędności do tych, którym brakuje środków finansowych, a którzy w zamian oferują zyskowne zainwestowanie pozyskanego kapitału. W ten sposób na rynku kapitałowym dochodzi do transformacji oszczędności w inwestycje.

Uczestnikami rynku kapitałowego są zarówno instytucje finansowe (banki, fundusze inwestycyjne, fundusze emerytalne, towarzystwa ubezpieczeniowe), samodzielni kupcy (np. maklerzy giełdowi działający we własnym imieniu i na własny rachunek), indywidualni inwestorzy (osoby fizyczne), a także instytucje prowadzące i wspierające handel papierami wartościowymi lub nadzorujące rynek (giełda papierów wartościowych, domy maklerskie, animatorzy rynku, doradcy inwestycyjni, instytucje nadzoru finansowego).

Można wyróżnić rynek kapitałowy:

• publiczny (oferta kierowana do nieoznaczonego adresata za pośrednictwem mediów lub do więcej niż 300 osób) i niepubliczny (emisja jest skierowana do ograniczonej liczby inwestorów);
• pierwotny (sprzedaży papierów wartościowych dokonuje ich emitent, zazwyczaj w sytuacji wprowadzenia akcji danej spółki na giełdę) i wtórny (sprzedaż papierów wartościowych przez inne niż emitent osoby – inaczej mówiąc jest to już obrót papierami wartościowymi przez inwestorów).

Rynek wtórny z kolei dzieli się na dwa segmenty: giełdowy (obrót papierami wartościowymi na giełdzie) i pozagiełdowy oraz regulowany (zorganizowany system obrotu papierami wartościowymi dopuszczonymi do publicznego obrotu, zapewniający równy dostęp do informacji rynkowej w tym samym czasie, stwarzający jednakowe warunki nabywania i zbywania papierów wartościowych) i nieregulowany (ang. over the counter, OTC).

Dobrze rozwinięty i sprawnie działający rynek kapitałowy ma duże znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania gospodarki i jest świetnym barometrem koniunktury gospodarczej. Rynek kapitałowy umożliwia:

• właściwą alokację kapitału – swobodny przepływ kapitału między różnymi sektorami rynku finansowego i częściami gospodarki, co sprzyja rozwojowi najbardziej dochodowych sektorów.
• mobilizację kapitału - większy i łatwiejszy dostęp do kapitału posiadanego przez inwestorów umożliwia finansowanie dużych inwestycji.
• ocenę kapitału – w naturalny sposób rynek kieruje kapitał do najbardziej efektywnych firm, tym samym dokonując oceny strategii rozwoju tych firm i sposobu zarządzania nimi (co w konsekwencji prowadzi do obiektywnej wyceny papierów wartościowych).
• transformację kapitału – dzięki czemu oszczędności zostają zamienione w środki finansujące rozwój (inwestycje).

Rynek pieniężny

Rynkiem pieniężnym jest segment rynku finansowego, na którym dokonywane są transakcje, w których kupujący i sprzedający realizują interesy rozliczane w formie gotówkowej lub bezgotówkowej o terminie zapadalności do jednego roku.

Celem rynku pieniężnego jest dostarczenie krótkoterminowego kapitału na finansowanie działalności bieżącej banków oraz przedsiębiorstw, jak również stworzenie możliwości zyskownego lokowania wolnej gotówki. Inaczej mówiąc rynek pieniężny jest miejscem, gdzie podmioty posiadające nadmiar kapitału oferują go tym, którzy zgłaszają zapotrzebowanie na pieniądz.

Do najważniejszych funkcji rynku pieniężnego należy wyrównanie niedoborów lub nadwyżek płynności banków, określenie wysokości stopy procentowej w krótkim i średnim okresie oraz stworzenie bankowi centralnemu możliwości realizowania polityki pieniężnej.

Uczestnikami rynku pieniężnego w Polsce są: NBP, banki komercyjne i brokerzy, rząd (emitent bonów skarbowych), spółki (emitenci bonów komercyjnych) oraz przedsiębiorstwa i osoby prywatne (nabywcy).

Do instrumentów rynku pieniężnego w Polsce zalicza się przede wszystkim 13 i 52 tygodniowe bony skarbowe, krótkoterminowe papiery dłużne przedsiębiorstw oraz pożyczki i depozyty na międzybankowym rynku pieniężnym o różnym terminie zapadalności od natychmiastowych O/N (overnight, na noc) do 1Y (jednoroczne).

Podmiotami przeprowadzającymi transakcje na rynku mogą być zarówno banki czy państwo, jak i instytucje ubezpieczeniowe, przedsiębiorstwa, samorządy terytorialne czy osoby fizyczne. Kluczowe znaczenie mają jednak banki komercyjne, w praktyce tworzące ten rynek oraz bank centralny, który swoją polityką wpływa na wielkość podaży pieniądza i cenę kredytu, czyli najistotniejsze uwarunkowania sytuacji na rynku pieniężnym.

Najważniejszymi na świecie rynkami pieniężnymi są rynek londyński, nowojorski i tokijski.