Dobrowolne ubezpieczenie emerytalne

Wprowadzony w 1999 roku repartycyjno-kapitałowy system emerytalny składa się z trzech części, zwanych powszechnie filarami. Pierwszy filar to zreformowany system ubezpieczeń społecznych realizowany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), a drugi to otwarte fundusze emerytalne (uczestnictwo w jednym z nich jest obowiązkowe). W skład trzeciego filaru wchodzą dodatkowe, dobrowolne ubezpieczenia, a uczestnictwo w nim uzależnione jest od naszej decyzji.

Podstawą kapitałowego systemu emerytalnego, który dotyczy wszystkich osób urodzonych po 31 grudnia 1968 roku, jest założenie, że sami oszczędzamy na nasza emeryturę. Oznacza to, że wysokość przyszłej emerytury uzależniona będzie od wysokości sumy opłaconych przez nas składek, stażu pracy, efektywności inwestowania środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych, a także od wysokości środków zgromadzonych w dodatkowym ubezpieczeniu, które wykupimy. Inaczej mówiąc – ile wpłacimy (zaoszczędzimy) na emeryturę, tyle otrzymamy (oczywiście wraz z zyskiem).

Do trzeciego filaru ubezpieczeń społecznych zaliczane są m.in. pracownicze programy emerytalne (PPE), ubezpieczenia na życie, lokaty bankowe, uczestnictwo w funduszach inwestycyjnych, dodatkowe ubezpieczenia i oszczędności o charakterze dobrowolnym, mające na celu podwyższenie przyszłej emerytury (np. indywidualne konta emerytalne, czyli IKE).

PPE są szczególnym przypadkiem dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnych i mogą być tworzone przez zakłady pracy, dla których są korzystnym rozwiązaniem z podatkowego punktu widzenia. Kwota składek stanowi dla pracodawcy koszty uzyskania przychodu - pod warunkiem, że nie przekracza 7% średniej płacy brutto osób uczestniczących w programie. PPE muszą jednak zakładać równy dostęp do programu dla wszystkich pracowników, umożliwić przystąpienie do programu co najmniej połowy z nich, zaś wypłata świadczenia emerytalnego nie może nastąpić przed ukończeniem 60 roku życia przez ubezpieczonego.

Z kolei IKE to forma indywidualnego oszczędzania na emeryturę. Wpłacone środki są zwolnione z podatku od zysków kapitałowych, czyli tzw. podatku Belki, jeżeli wypłata oszczędności nastąpi po 60 (a w najlepszym wypadku 55) roku życia. Na swoje konto w IKE można wpłacić maksymalnie 150% średniej miesięcznej pensji rocznie, co oznacza, że suma ta jest dość niska i przynosząca sensowny efekt dopiero po 10-15 latach oszczędzania. Można zatem stwierdzić, że IKE nie zastąpi konieczności dodatkowego oszczędzania na emeryturę, zwłaszcza w sytuacji osób przyzwyczajonych do wysokiej stopy życiowej.

Oprócz PPE i IKE rynek finansowy oferuje wiele atrakcyjnych instrumentów finansowych, dzięki którym możemy zaoszczędzić na emeryturę pokaźne kwoty pieniędzy. Możliwości jest wiele (bez względu na wielkość kapitału, jaki chcemy przeznaczyć na ubezpieczenie), zaś do najatrakcyjniejszych można zaliczyć różnego rodzaju ubezpieczenia na życie powiązane z funduszami kapitałowymi lub odkładanie środków w funduszach inwestycyjnych. Aby znaleźć atrakcyjną i dopasowaną do naszych możliwości ofertę, warto spotkać się z doradcą finansowym i przeanalizować oferty różnych instytucji finansowych.

Dom maklerski

Zgodnie z polskim prawem działalność maklerska na terytorium Polski może być wykonywana wyłącznie przez domy maklerskie, banki prowadzące działalność maklerską, oraz zagraniczne firmy inwestycyjne i zagraniczne osoby prawne z państw należących do OECD lub WTO prowadzące działalność maklerską. Prowadzenie działalności maklerskiej wymaga zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego. Dom maklerski w Polsce jest członkiem Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie.

Żaden inwestor nie może zatem bezpośrednio dokonać transakcji giełdowej, lecz musi najpierw zawrzeć umowę o świadczenie usług brokerskich z jednym z podmiotów prowadzących działalność maklerską. Dom maklerski jest więc wyspecjalizowaną firmą inwestycyjną, która zawiera transakcje giełdowe na rachunek własny lub na rachunek jej klienta. Oprócz pośredniczenia w przyjmowaniu i realizacji zleceń giełdowych może świadczyć również inne usługi, między innymi:
- zarządzać portfelem inwestycyjnym, czyli podejmować za wynagrodzeniem decyzje inwestycyjne na rachunek klienta w ramach otrzymanych dyspozycji,
- oferować usługi doradcze, np. rekomendować pisemnie lub ustnie nabycie, zbycie lub powstrzymanie się od zawarcia transakcji giełdowej).

Dom maklerski prowadzi rachunki papierów wartościowych swoich klientów oraz rachunki pieniężne służące do ich obsługi. Za wykonywane usługi brokerskie pobiera opłaty (z tytułu otwarcia i prowadzenia rachunku inwestycyjnego) i prowizje (od transakcji giełdowej). Stąd też przy wyborze domu maklerskiego warto wziąć pod uwagę jakość i koszty usług. Szczególną uwagę należy zwrócić na wysokość prowizji. Generalnie im wyższa transakcja (wartościowo) tym niższa prowizja (procentowo). Prowizje są zwykle najmniej korzystne dla osób inwestujących niewielkie kwoty.

Dom maklerski wykonuje swoją działalność za pośrednictwem maklerów oraz doradców inwestycyjnych. Maklerem oraz doradcą może być osoba fizyczna, wpisana na listę maklerów lub doradców prowadzoną przez Komisję Nadzoru Finansowego. Osoby te muszą mieć pełną zdolność do czynności prawnych, muszą korzystać z pełni praw publicznych, nie mogły być karane m.in. za przestępstwa skarbowe, przeciwko wiarygodności dokumentów, mieniu, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi.