Papier wartościowy

Papier wartościowy jest to dokument stwierdzający istnienie określonego prawa majątkowego w taki sposób, że bez posiadania tego dokumentu nie można wykonywać tego prawa (np. otrzymywać odsetek czy dywidendy, prawa udziału w zysku spółki), a przeniesienie własności tego dokumentu powoduje przeniesienie również tego prawa.

Obrót papierami wartościowymi w Polsce reguluje ustawa z dnia 29 lipca 2005 o obrocie instrumentami finansowymi. Ustawa uznaje za papiery wartościowe: akcje, prawa poboru, prawa do akcji, warranty subskrypcyjne, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne, inne zbywalne papiery wartościowe, tym inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z akcji lub z zaciągnięcia długu, wyemitowane na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego, inne zbywalne prawa majątkowe, które powstają w wyniku emisji, inkorporujące uprawnienie do nabycia lub objęcia papierów wartościowych określonych w poprzednich punktach, lub wykonywane poprzez dokonanie rozliczenia pieniężnego (prawa pochodne). Zgodnie z tą definicją papierami wartościowymi są zatem też: bony skarbowe, bony oszczędnościowe, banknoty, czeki i weksle i losy loteryjne.

Papiery wartościowe dzielimy:

• ze względu na rodzaj inkorporowanego prawa na: wierzycielskie (weksel, czek, obligacja, list zastawny, list hipoteczny, świadectwo udziałowe NFI), udziałowe (akcja), towarowe (konosament, dowód składowy).
• ze względu na trybu przeniesienia prawa na: imienne (inkorporowane prawo jest przenoszone przez cesję praw), na okaziciela (inkorporowane prawo jest przenoszone przez przeniesienie posiadania dokumentu), na zlecenie (inkorporowane prawo jest przenoszone przez indos).

Właścicielem papierów wartościowych można zostać nabywając je na rynku pierwotnym (bezpośrednio od emitenta) lub na rynku wtórnym (np. odkupując je od pierwszego nabywcy od emitenta na giełdzie). Na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie papiery wartościowe notowane są w systemie notowań ciągłych w dni powszednie w godzinach 9.30 - 16.30 oraz w notowaniach jednolitych z dwukrotnym określeniem kursu w ciągu dnia.

W obrocie giełdowym papiery wartościowe nie mają formy materialnej, lecz formę zapisu elektronicznego w systemie komputerowym giełdy. Formą potwierdzenia stanu posiadanych akcji danej spółki może zatem być wydruk z systemu komputerowego sporządzony przez pracownika domu maklerskiego.

Pieniądz

Pieniądz jest to dobro, które jest powszechnie i z mocy prawa akceptowane przez uczestników rynku jako forma płatności za inne towary i usługi. Za emisję pieniądza odpowiedzialne jest państwo, które zleca to zadanie bankowi centralnemu.

Pieniądz pełni w gospodarce trzy istotne funkcje:

• jest miernikiem wartości – zapewnia wycenę wszystkich towarów i usług,
• jest środkiem płatniczym – ułatwia wymianę towarów i usług między tymi, którzy chcą sprzedać swoje dobra, a tymi, którzy ich potrzebują, czyli pozwala regulować zobowiązania,
• jest środkiem tezauryzacji – czyli umożliwia oszczędzanie (przechowywanie wartości) i pomnażanie majątku.

Na przestrzeni wieków funkcję pieniądza pełniły różne rodzaje dobra – między innymi skóry, płytki kamienne, korale, monety srebrne i złote, a od około 250 lat powszechnie stosowany jest pieniądz papierowy. Dziś powoli wkraczamy w nową epokę – pieniądza elektronicznego, w której rośnie znaczenie płatności bezgotówkowych dokonywanych choćby za pośrednictwem kart płatniczych.

W czasach pieniądza papierowego, w których żyjemy, zaufanie do pieniądza zależy przede wszystkim od względnej stałości siły nabywczej pieniądza. Jeśli na skutek inflacji pieniądz krajowy szybko traci na wartości, uczestnicy rynku tracą do niego zaufanie i szukają innego miernika wartości, wybierając na przykład waluty zagraniczne lub złoto. Dlatego tak istotne jest utrzymanie inflacji na niskim poziomie, co jest głównym celem polityki pieniężnej, za którą w Polsce odpowiada Rada Polityki Pieniężnej.

W potocznym ujęciu pod pojęciem pieniądze rozumiemy posiadane przez nas zasoby finansowe, zwłaszcza gotówkę.