Ubezpieczenie

Zawarcie umowy ubezpieczenia polega na tym, że jedna ze stron (ubezpieczający), zobowiązuje się opłacać ustaloną składkę przez określony czas, a druga strona (ubezpieczyciel, towarzystwo ubezpieczeniowe) zobowiązuje się do wypłaty odszkodowania, jeśli wystąpi przewidziane w umowie zdarzenie. Zdarzenia te mogą mieć bardzo różny charakter – mogą dotyczyć życia, zdrowia albo majątku osoby ubezpieczającej. W sytuacji, gdy dojdzie do spełnienia się zdarzenia określonego w umowie, powstaje obowiązek realizacji świadczenia przez ubezpieczyciela. Realizuje on go poprzez wypłatę odszkodowania lub świadczeń z funduszu utworzonego ze składek osób, które zawarły z ubezpieczycielem umowę i zostały objęte zakresem ochrony.

Wysokość składki w umowie ubezpieczenia zależy od różnych czynników, które towarzystwo ubezpieczeniowe stara się skalkulować szacując ryzyko wystąpienia zdarzeń objętych umową. Na przykład istotny wpływ na kalkulację składki w ubezpieczeniach na życie mają takie czynniki jak: wiek, płeć, stan zdrowia, wykonywany zawód, długość okresu ochrony, suma i rodzaj ubezpieczenia.

Ubezpieczenia mogą być dobrowolne (my sami szacujemy, jakie jest ryzyko, że dane zdarzenie się spełni i decydujemy, czy chcemy się przed tym ochronić) oraz obowiązkowe (kiedy ustawodawca uznaje, że ze względu na powszechne występowanie zagrożenia, niezbędne jest zawarcie umowy ubezpieczenia). Przykładem pierwszego mogą być ubezpieczenia na życie, drugiego zaś wykupienie ubezpieczenia OC przez właściciela pojazdu.

Zgodnie z Kodeksem cywilnym ubezpieczenia możemy podzielić na:

• majątkowe – mienia i odpowiedzialności cywilnej,
• osobowe – w szczególności na życie i następstw nieszczęśliwych wypadków.

Z kolei według załącznika do ustawy z dn. 22.05.2003 r. o działalności ubezpieczeniowej wyróżnia się następujące ryzyka ubezpieczeniowe w podziale na działy, grupy i rodzaje ubezpieczeń:

• na życie (ubezpieczenia na życie, czyli tzw. terminowe, posagowe, z funduszem kapitałowym, rentowe i wypadkowe lub chorobowe)
• majątkowe i osobowe (wypadku i choroby zawodowej, choroby, casco, żeglugi, przedmiotów w transporcie, szkód żywiołowych, szkód rzeczowych, odpowiedzialności cywilnej, kredytu, ryzyk finansowych, ochrony prawnej i gwarancje ubezpieczeniowe).

Szacując ryzyko wystąpienia przykrych dla nas zdarzeń powinniśmy oceniać prawdopodobieństwo jego zdarzeń i możliwe jego skutki. Ubezpieczenie pozwala nam przerzucić choć część negatywnych konsekwencji tych zdarzeń na towarzystwo ubezpieczeniowe, dzięki czemu możemy całkowicie lub częściowo ograniczyć ewentualne straty.

Udział własny

Pojęcie to ma dwa znaczenia. Przede wszystkim związane jest z ubezpieczeniami. Jest to postanowienie (klauzula) umowy ubezpieczenia, które określa procentowy lub kwotowo udział klienta w każdej szkodzie, czyli tą część szkody, która pozostaje nie pokryta przez towarzystwo ubezpieczeniowe w momencie wypłaty odszkodowania. Tą część szkody pokrywa zatem osoba ubezpieczona z własnych środków.

Postanowienie to jest często spotykane w ubezpieczeniach komunikacyjnych. Wysokość odszkodowania zależy od wartości rynkowej pojazdu. Właściciel pojazdu kupując polisę OC może zaakceptować tą klauzulę lub też wykupić udział własny. W tym drugim przypadku oznaczać to będzie większą składkę, ale szkoda komunikacyjna w całości zostanie pokryta w odszkodowaniu wypłaconym przez towarzystwo ubezpieczeniowe.

Z udziałem własnym (lub wkładem własnym) spotkamy się również w sytuacji ubiegania się o kredyt hipoteczny. Bank udzielający kredytu ustala w jego warunkach, jaki powinien być udział własny kredytobiorcy w finansowaniu inwestycji i proponuje dla tego minimalnego poziomu określone oprocentowanie kredytu. Udziałem własnym mogą być środki finansowe posiadane przez kredytobiorcę, które zgodnie z jego deklaracją zostaną przeznaczone na sfinansowanie inwestycji, może też to być np. nieruchomość (działka budowlana), na której będzie realizowana inwestycja, ale również zaliczki wpłacone do dewelopera w związku z inwestycją, oszczędności zgromadzone na rachunkach bankowych. Nie oznacza to, że kredytobiorca, który nie zagwarantuje określonego poziomu udziału własnego nie otrzyma kredytu. Może on go otrzymać, ale na gorszych warunkach, np. przy wyższym oprocentowaniu lub tylko przy wykupie dodatkowego ubezpieczenia.